Genderscan

Grensoverschrijdend gedrag





Wordt er in jouw sportorganisatie op toegezien dat elke sporter zich thuis en veilig voelt?

Kan een sporter zich bijvoorbeeld veilig genoeg voelen om binnen de sportorganisatie uit de kast te komen? Wordt er ingegrepen wanneer er gepest of gediscrimineerd wordt?




Om te zorgen dat iedereen zich veilig en thuis kan voelen in je sportorganisatie is het belangrijk om enerzijds de boodschap te verspreiden dat iedereen in jouw organisatie welkom is en anderzijds om steeds te reageren op discriminatie en ongewenst gedrag. Wanneer je enkel het eerste doet maar niet het tweede, kan je geen veilige omgeving creëren. Bekijk de toolkit grensoverschrijdend gedrag en stel een aanspreekpersoon integriteit (API) aan. Zorg dat je ook de meldprocedures van je federatie kent. Wil je leren hoe je best kan reageren op discriminatie? Volg dan zeker de vorming ‘Reageren op discriminerend gedrag’.

Om te zorgen dat iedereen zich veilig en thuis kan voelen in je sportorganisatie is het belangrijk om enerzijds de boodschap te verspreiden dat iedereen in jouw organisatie welkom is en anderzijds om steeds te reageren op discriminatie en ongewenst gedrag. Wanneer je enkel het eerste doet maar niet het tweede, kan je geen veilige omgeving creëren. Bekijk de toolkit grensoverschrijdend gedrag en stel een aanspreekpersoon integriteit (API) aan. Zorg dat je ook de meldprocedures van je federatie kent. Wil je leren hoe je best kan reageren op discriminatie? Volg dan zeker de vorming ‘Reageren op discriminerend gedrag’.

Om te zorgen dat iedereen zich veilig en thuis kan voelen in je sportorganisatie is het belangrijk om enerzijds de boodschap te verspreiden dat iedereen in jouw organisatie welkom is en anderzijds om steeds te reageren op discriminatie en ongewenst gedrag. Wanneer je enkel het eerste doet maar niet het tweede, kan je geen veilige omgeving creëren. Bekijk de toolkit grensoverschrijdend gedrag en stel een aanspreekpersoon integriteit (API) aan. Zorg dat je ook de meldprocedures van je federatie kent. Wil je leren hoe je best kan reageren op discriminatie? Volg dan zeker de vorming ‘Reageren op discriminerend gedrag’.

Jouw antwoord: Ja

Reageert jouw sportorganisatie op genderstereotype uitspraken en homofobe taal?

Bijvoorbeeld: ‘Jij gooit als een meisje’, ‘Mietje’, ‘Jongens wenen niet’, ‘Manwijf’.

Wist je dat?

Een studie uit 2020 toonde aan dat de helft van de mannelijke atleten die deelnamen aan het onderzoek aangaven recent homofobe taal te hebben gebruikt. Zowel atleten met een negatieve als met een positieve attitude tegenover holebi’s gaven aan dergelijke taal te gebruiken. Dit suggereert dat homofobe (en seksistische) taal genormaliseerd zijn in de sport en zonder nadenken veelvuldig worden gebruikt.




Vaak gebruiken we onbewust stereotyperende taal zonder stil te staan bij de impact die dit kan hebben. Geef het goede voorbeeld door zelf geen stereotyperende taal te gebruiken en te reageren wanneer je dergelijke taal hoort. Doe dit niet op een aanvallende of sanctionerende manier maar focus op het doorprikken van clichés en het blootleggen van onbewuste stereotypen.

Vaak gebruiken we onbewust stereotyperende taal zonder stil te staan bij de impact die dit kan hebben. Geef het goede voorbeeld door zelf geen stereotyperende taal te gebruiken en te reageren wanneer je dergelijke taal hoort. Doe dit niet op een aanvallende of sanctionerende manier maar focus op het doorprikken van clichés en het blootleggen van onbewuste stereotypen.

Vaak gebruiken we onbewust stereotyperende taal zonder stil te staan bij de impact die dit kan hebben. Geef het goede voorbeeld door zelf geen stereotyperende taal te gebruiken en te reageren wanneer je dergelijke taal hoort. Doe dit niet op een aanvallende of sanctionerende manier maar focus op het doorprikken van clichés en het blootleggen van onbewuste stereotypen.

Jouw antwoord: Ja

Is de sportaccommodatie die jouw sportorganisatie gebruikt veilig en toegankelijk voor iedereen?

Is de parking en fietsenstalling goed verlicht? Zijn er geen donkere hoekjes? Is het mogelijk om apart te douchen in plaats van in groep? Zijn er genderneutrale toiletten aanwezig? 

Wist je dat?

Het gebrek aan veilige en toegankelijke sportaccommodatie kan een drempel vormen voor heel wat mensen om actief te zijn binnen een sportorganisatie. Denk bijvoorbeeld aan kinderen, vrouwen, mensen met een handicap, trans en non-binaire personen die zich onveilig kunnen voelen op een donkere parking of die geen aangepaste kleedkamer of toiletruimte ter beschikking hebben.

Wist je dat?

Meer informatie over toegankelijkheid in de sportomgeving lees je op de website van Sport Vlaanderen.




Vaak kan je als sportorganisatie zelf weinig veranderen aan de sportaccommodatie die je gebruikt. Wat je wel kan doen is aandacht vragen voor het probleem. Ga het gesprek aan met de uitbater van de sportaccommodatie om aanpassingen te vragen die de toegankelijkheid en veiligheid verhogen.

Vaak kan je als sportorganisatie zelf weinig veranderen aan de sportaccommodatie die je gebruikt. Wat je wel kan doen is aandacht vragen voor het probleem. Ga het gesprek aan met de uitbater van de sportaccommodatie om aanpassingen te vragen die de toegankelijkheid en veiligheid verhogen.

Vaak kan je als sportorganisatie zelf weinig veranderen aan de sportaccommodatie die je gebruikt. Wat je wel kan doen is aandacht vragen voor het probleem. Ga het gesprek aan met de uitbater van de sportaccommodatie om aanpassingen te vragen die de toegankelijkheid en veiligheid verhogen.

Jouw antwoord: Ja

Bevordert jouw sportorganisatie een cultuur van reageren op en melden van ongepast gedrag?

Vaak zijn er bij situaties waar er sprake is van grensoverschrijdend gedrag meer mensen betrokken dan enkel pleger(s) en slachtoffer(s). Als omstander kan je tijdens en na een incident van grensoverschrijdend gedrag invloed hebben, zowel in de goede als in de slechte zin. 

Een voorbeeld van positief omstandersgedrag tijdens een incident is om te reageren en zo de situatie te doen stoppen. Na het incident kan je het slachtoffer opvangen, de pleger aanspreken, … Ook proactief kan je positief omstandersgedrag stellen, bijvoorbeeld door het volgen van een vorming over hoe te reageren op discriminerend gedrag.

Een voorbeeld van negatief omstandersgedrag is om het grensoverschrijdend gedrag aan te moedigen, het te bagatelliseren of het slachtoffer ongeloofwaardig te maken. Ook het maken van homofobe, seksistische, transfobe of racistische moppen is een voorbeeld van negatief omstandersgedrag.




Het is belangrijk om steeds te reageren op ongepast of grensoverschrijdend gedrag. Enkele tips:

  • Zorg dat de aanspreekpersoon integriteit (API) binnen je sportorganisatie gekend is door iedereen. Voorzie een plaats op de website waar de API wordt voorgesteld en organiseer een kennismaking met alle sporters/ploegen aan het begin van het seizoen. Op die manier wordt de drempel verlaagd om naar de API toe te stappen en iets te melden.
  • Moedig je leden aan om te reageren wanneer ze iets ongepast of grensoverschrijdend zien gebeuren. Informeer bij je federatie of sportdienst of ze vormingen rond omstandersgedrag aanbieden. 
  • Verspreid de 5 A’s: vijf manieren om te reageren op grensoverschrijdend gedrag:
    • Anderen betrekken: Samen sta je sterker, betrek een andere omstander en/of de API.
    • Afleiding creëren: Trek de aandacht weg van de situatie en trek de situatie naar jou toe. Bv. stel een vraag aan het slachtoffer.
    • Afzonderen: Haal de persoon weg uit de situatie
    • Aanspreken: Spreek de betrokken persoon rechtstreeks aan om zo een einde te maken aan het grensoverschrijdende gedrag
    • Aanwezig blijven: Als het moeilijk is om tussen te komen, kan je ook aanwezig blijven en nadien steun bieden aan het slachtoffer. 

Ontdek onze voorbeelddocumenten en extra info in onze toolkit grensoverschrijdend gedrag

Het is belangrijk om steeds te reageren op ongepast of grensoverschrijdend gedrag. Enkele tips:

  • Zorg dat de aanspreekpersoon integriteit (API) binnen je sportorganisatie gekend is door iedereen. Voorzie een plaats op de website waar de API wordt voorgesteld en organiseer een kennismaking met alle sporters/ploegen aan het begin van het seizoen. Op die manier wordt de drempel verlaagd om naar de API toe te stappen en iets te melden.
  • Moedig je leden aan om te reageren wanneer ze iets ongepast of grensoverschrijdend zien gebeuren. Informeer bij je federatie of sportdienst of ze vormingen rond omstandersgedrag aanbieden. 
  • Verspreid de 5 A’s: vijf manieren om te reageren op grensoverschrijdend gedrag:
    • Anderen betrekken: Samen sta je sterker, betrek een andere omstander en/of de API.
    • Afleiding creëren: Trek de aandacht weg van de situatie en trek de situatie naar jou toe. Bv. stel een vraag aan het slachtoffer.
    • Afzonderen: Haal de persoon weg uit de situatie
    • Aanspreken: Spreek de betrokken persoon rechtstreeks aan om zo een einde te maken aan het grensoverschrijdende gedrag
    • Aanwezig blijven: Als het moeilijk is om tussen te komen, kan je ook aanwezig blijven en nadien steun bieden aan het slachtoffer. 

Ontdek onze voorbeelddocumenten en extra info in onze toolkit grensoverschrijdend gedrag

Het is belangrijk om steeds te reageren op ongepast of grensoverschrijdend gedrag. Enkele tips:

  • Zorg dat de aanspreekpersoon integriteit (API) binnen je sportorganisatie gekend is door iedereen. Voorzie een plaats op de website waar de API wordt voorgesteld en organiseer een kennismaking met alle sporters/ploegen aan het begin van het seizoen. Op die manier wordt de drempel verlaagd om naar de API toe te stappen en iets te melden.
  • Moedig je leden aan om te reageren wanneer ze iets ongepast of grensoverschrijdend zien gebeuren. Informeer bij je federatie of sportdienst of ze vormingen rond omstandersgedrag aanbieden. 
  • Verspreid de 5 A’s: vijf manieren om te reageren op grensoverschrijdend gedrag:
    • Anderen betrekken: Samen sta je sterker, betrek een andere omstander en/of de API.
    • Afleiding creëren: Trek de aandacht weg van de situatie en trek de situatie naar jou toe. Bv. stel een vraag aan het slachtoffer.
    • Afzonderen: Haal de persoon weg uit de situatie
    • Aanspreken: Spreek de betrokken persoon rechtstreeks aan om zo een einde te maken aan het grensoverschrijdende gedrag
    • Aanwezig blijven: Als het moeilijk is om tussen te komen, kan je ook aanwezig blijven en nadien steun bieden aan het slachtoffer. 

Ontdek onze voorbeelddocumenten en extra info in onze toolkit grensoverschrijdend gedrag

Jouw antwoord: Ja

Heeft jouw sportorganisatie een aanspreekpersoon integriteit (API) aangesteld en is die bij iedereen gekend?




Zoek een API (aanspreekpersoon integriteit) en geef die een mandaat. In de toolkit grensoverschrijdend gedrag vind je een profielomschrijving die je kan gebruiken. Laat de API onze bijscholing “Aan de slag als Aanspreekpersoon Integriteit in jouw sportclub (Club-API)” volgen. De API ontvangt dan ook onze handleiding voor club-API’s. Zorg dat de API goed gekend is in de club. In de toolkit vind je enkele tips! Ga je voor het totaalpakket? Werk dan samen met andere club-API’s door terugkomdagen en uitwisselingsmomenten mee te volgen. Check hiervoor het aanbod bij jouw sportfederatie.

Zoek een API (aanspreekpersoon integriteit) en geef die een mandaat. In de toolkit grensoverschrijdend gedrag vind je een profielomschrijving die je kan gebruiken. Laat de API onze bijscholing “Aan de slag als Aanspreekpersoon Integriteit in jouw sportclub (Club-API)” volgen. De API ontvangt dan ook onze handleiding voor club-API’s. Zorg dat de API goed gekend is in de club. In de toolkit vind je enkele tips! Ga je voor het totaalpakket? Werk dan samen met andere club-API’s door terugkomdagen en uitwisselingsmomenten mee te volgen. Check hiervoor het aanbod bij jouw sportfederatie.

Zoek een API (aanspreekpersoon integriteit) en geef die een mandaat. In de toolkit grensoverschrijdend gedrag vind je een profielomschrijving die je kan gebruiken. Laat de API onze bijscholing “Aan de slag als Aanspreekpersoon Integriteit in jouw sportclub (Club-API)” volgen. De API ontvangt dan ook onze handleiding voor club-API’s. Zorg dat de API goed gekend is in de club. In de toolkit vind je enkele tips! Ga je voor het totaalpakket? Werk dan samen met andere club-API’s door terugkomdagen en uitwisselingsmomenten mee te volgen. Check hiervoor het aanbod bij jouw sportfederatie.

Jouw antwoord: Ja

Heeft jouw sportorganisatie een beleid rond grensoverschrijdend gedrag?

Beschikt jouw sportorganisatie over documenten met een neergeschreven beleid rond grensoverschrijdend gedrag (bijvoorbeeld een gedragscode, clubvisie en handelingsprotocol)?

Wist je dat?

Recent onderzoek heeft aangetoond dat driekwart van alle respondenten voor de leeftijd van 18 jaar minstens één keer een vorm van grensoverschrijdend gedrag in de sport heeft meegemaakt. De meest voorkomende vormen van grensoverschrijdend gedrag in de sport zijn het ondergaan van fysieke oefeningen als vorm van straf, vernederingen, geen enkele waardering krijgen voor de sportprestaties, overdreven negatieve kritiek over het uiterlijk en genegeerd worden. De minst voorkomende vormen zijn seksuele aanranding en verkrachting. Toch kreeg 8 procent van de deelnemers nog voor de leeftijd van 18 jaar hiermee te maken.

Mannen rapporteren meer grensoverschrijdend gedrag dan vrouwen. Vooral bij fysiek grensoverschrijdend gedrag is dit verschil groot: met 61% van de mannen en 43% van de vrouwen die het rapporteren in de sport. Opmerkelijk is dat mannen ook meer non-contact seksueel grensoverschrijdend gedrag, waaronder seksuele intimidatie, in de sport rapporteren, terwijl eerder onderzoek uitwees dat vrouwen meer slachtoffer worden.

Zie dit document en deze presentatie voor een samenvatting van de onderzoeksresultaten. 




De toolkit grensoverschrijdend gedrag helpt sportclubbesturen bij het voorkomen en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag in de sport. De toolkit bestaat uit zes stappen en per stap zijn er een aantal ondersteunende instrumenten. Afhankelijk van de capaciteit en het engagement binnen jouw sportorganisaties kan je basisacties nemen, iets meer doen of een totaalaanpak uitwerken.

De toolkit grensoverschrijdend gedrag helpt sportclubbesturen bij het voorkomen en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag in de sport. De toolkit bestaat uit zes stappen en per stap zijn er een aantal ondersteunende instrumenten. Afhankelijk van de capaciteit en het engagement binnen jouw sportorganisaties kan je basisacties nemen, iets meer doen of een totaalaanpak uitwerken.

De toolkit grensoverschrijdend gedrag helpt sportclubbesturen bij het voorkomen en aanpakken van grensoverschrijdend gedrag in de sport. De toolkit bestaat uit zes stappen en per stap zijn er een aantal ondersteunende instrumenten. Afhankelijk van de capaciteit en het engagement binnen jouw sportorganisaties kan je basisacties nemen, iets meer doen of een totaalaanpak uitwerken.

Jouw antwoord: Ja